عباس قديانى

596

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

جلسات كابينه اغلب به خواب مىرفت . به همين جهت مجبور به كناره‌گيرى شد . در كابينه عين الدوله مدتى عهده‌دار وزارت خارجه شد كه در اين زمان پسرش حسين علاء به رتق‌وفتق امور آن وزارتخانه مىپرداخت . سرانجام علاء السلطنه در 14 رمضان 1336 در تهران درگذشت و در مقبرهء مجد الملك در باغ طوطى مدفون شد . عَلَم امير اسد الله علم در سال 1298 ه . ش . در بيرجند متولد شد . پدرش محمد ابراهيم علم معروف به شوكت الملك بود كه اين لقب و اميرى قاينات را در زمان سلطنت مظفر الدين شاه به ارث برده بود . وى همانند اجدادش با انگليسيها رابطه نزديكى داشت . در جريان جنگ جهانى اول نيز با نيروهاى انگليسى كه بخش مهمى از خاك ايران را تحت اشغال خود داشتند همكارى مىكرد . اسد الله علم تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در بيرجند و تحصيلات دانشگاهى را در رشته كشاورزى ، در دانشكده كشاورزى كرج گذراند . پس از مرگ پدرش در سال 1323 ه . ش . اداره امور املاك وسيع وى را به عهده گرفت و در اواخر سال 1324 ه . ش . از طرف قوام السلطنه به عنوان فرماندار كل سيستان و بلوچستان معرفى شد . علم همواره درصدد بود كه به انحاء مختلف خود را به شاه نزديك كند تا اينكه سرانجام در سال 1328 ه . ش . با سفارش محمد رضا شاه پهلوى ، به عنوان وزير كشور به كابينه ساعد تحميل شد . علم اين سمت را در كابينه على منصور حفظ كرد و در كابينه رزم‌آرا نيز به عنوان وزير كار معرفى گرديد . علم در تير ماه 1331 به سرپرستى املاك و مستغلات پهلوى گماشته شد ، ولى نقش علم تنها سرپرستى املاك پهلوى نبود ، بلكه در فعاليتهاى سياسى و ملاقاتهاى پشت پرده مورد نظر شاه نيز شركت داشت . دكتر مصدق كه به خوبى از اين جريانات آگاه بود ، هنگامى كه به نخست‌وزيرى رسيد ، براى دور كردن اعلم از شاه ، او را به بيرجند تبعيد كرد . بعد از كودتاى 28 مرداد شاه وى را مأمور تشكيل حزب مردم كرد كه با راهنمايى محمد رضا پهلوى ، حزب مردم را تشكيل داد و در انتخابات تابستانى سال 1339 با حزب مليون به رهبرى نخست‌وزير ، منوچهر اقبال ، به رقابت برخاست . سرانجام در تير ماه 1341 ، بعد از استعفاى على امينى از نخست‌وزيرى ، از طرف شاه مأمور تشكيل كابينه شد . مهمترين وقايع مربوط به دوران صدارت اسد الله علم عبارتند از : مسافرت ليندن جانسون ، معاون رئيس جمهور آمريكا به ايران ، وقوع زمين‌لرزه شديد در بويين زهراى قزوين با 25 هزار نفر تلفات جانى ، تصويب قانون تشكيل انجمنهاى ايالتى و ولايتى و مخالفت شديد روحانيت با آن ، برگزارى رفراندوم مربوط به انقلاب سفيد ، حمله به مدرسه فيضيه قم در دوم فروردين 1342 ، قيام پانزده خرداد 1342 ، قيام عشاير جنوب و سركوبى آن و اصلاح قانون انتخابات دوره بيست و يكم مجلس شوراى ملى . امير اسد الله علم در اسفندماه 1342 جاى خود را به حسنعلى منصور داد . بعد از آن مدتى رياست دانشگاه شيراز و تا نيمه‌هاى سال 56 وزارت دربار را به عهده داشت . وى سرانجام در سال 1357 در آمريكا درگذشت . كابينهء اسد الله علم 1 . وزير دادگسترى : دكتر غلامحسين - دكتر محمد باهرى .